Duyuru

1945-2002 yılları arasında Makedonya Cumhuriyeti’nde sayılarla Türkler

  /   27394   /   28 Ağustos 2014, Perşembe

 Yazdır

  

Makedonya Cumhuriyeti’nde nüfus sayımları, eskiden beri Makedonyalı Türkler için hayati bir mesele olduğunu göstermiş, onlar açısından önemini korumuş bir konudur. Hatta zaman içinde önemi giderek artmış bir mesele oldu. Olması da haliyle yerinde bir konudur. Makedonya’da yaşayanların kendi dediklerine bakarsanız sadece Makedonya Cumhuriyeti denen bu ülkede 2 milyon kadar halkın sayısı belki de katlanabilir. İster inanın ister inanmayın 4 milyona da çıkarabiliriz. Sonra birileri “Büyük Makedonya”dan bahsediyorlar! İşte Makedonya Cumhuriyeti ‘keyiflere’ göre nasıl kolayca büyüyor.

Burada nüfus sayımlarından çok önemli bir mesele daha var: Makedonya cumhuriyetinin adı konusu. Düşünün hele: kendi devletimizin adını bir başkaları kararlaştırmak istiyor! Öyle de olacak. Başkalarının gene ‘keyifleri’ için Makedonya uluslar arası kapsamda olsa dahi ad değişikliği yaşayacak bir devlettir! Ama bu konuyu bir başka yazıya bırakayım!

 

Nüfus sayımlarından gerçekte 2001 yılında yapılması gerekenler 2002’ye ertelendi. O zaman Makedonya’da ‘havalar çok sıcaktı’ diyelim. 2011 yılında yapılması gerekenler de “havanın daha serin olması için 1-15 Nisan 2011 tarihine alındı. Nüfus sayımları yeni bir alışkı aldığına göe 2021 sayımlarının tarihi bilmem ne zamana kalır. Ama bildiğim tek şey, o zaman her şey bilgisayarla çözülecektir. Şimdi her kurum bilgisayara sahip!

Buradan çıkarılacak birçok anlamdan biri: Makedonya’daki nüfus sayımları sadece Türkler açısından değil, diğerleri için de uzun bir dönem daha öneminden kaybetmeyecektir! Gönül diler ki bu dönem dönem kalır da “çağ” olmaz!

Genel bakıldığında, Makedonya’daki Türk nüfusla ilgili veriler yayınlanıp bildiriliyorsa da bu konunun devamlı açık kaldığı izlenmektedir.

Bir başka konu da var, bir ülkede istikrar açısından nüfusun önemli görülmesi mümkün olabilir. Hele hele Makedonya gibisinden bir ülkede nüfus konusunun çok duyarlı bir mesele olduğunu kabulleniyorsak, bunun da ayrı bir mesele olduğu sonucuna varılmaktadır.

Her üç nedenden giderek bu konuya eğilmede belirtilenler de bir çokgen içinde değerlendirilmelidir.

 

* * *

Makedonya’da nüfus sayımlarına dayanan verilerden hareketle Makedonya nüfusu içinde sayılarla Türk nüfusunun dökümünü yapmadan, Makedonya derken, konumuzun bölgesel bir sınırlamasının da olduğunu hatırlatmak yerindedir.

Bilinen bir gerçektir ki, Makedonya tam bölgesel bütünlüğünü yalnızca Osmanlı Devleti’nde yaşamış bulunmaktadır. Bu bölgenin daha sonraları Avrupa’nın Balkanlar politikaları doğrultusunda değişiklikler yaşadığını da anmalıyız. Osmanlının Balkanlardan çekilmesinden sonra Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı ve bunun devamı olan Yugoslavya Krallığında ‘Güney Sırbistan’ ve ‘Vardar Banlığı’ (Vardar Düklüğü) adıyla anılan bu bölgenin asıl adı olan ‘Makedonya’ kelimesine resmi olarak rastlamak mümkün değildi.

2. Dünya savaşı yıllarında Makedonya’yı ikiye ayrılmış görmekteyiz. Günümüz Makedonya'sının sınırları içinde bulunan bu bölgenin Doğusu Bulgaristan altındayken, Batısı İtalya elinde görülüyorsa da, dolaysız olarak Arnavutluğun ilgisindeydi. Haliyle Makedonya yine Makedonya değildi.

Eski Yugoslavya’nın kuruluşuyla bu bütünlüğü oluşturan federe devletlerden birinin Makedonya olması kararıyla günümüz Makedonya’sının devlet olarak oluşumundan artık söz edilebilir.

Buradan giderek konumuz günümüz Makedonya’sı sınırları içinde kalarak meseleye yaklaşmaktadır.

Konuya girmeden önce değinilmesi gereken ikinci bir mesele daha var. Osmanlının Balkanlardan çekilmesinden sonra bu bölgelerde Avrupa politikalarının ölçü ve anlayışına dayanarak oluşan devletlerde Avrupa’nın çok bilinen bir anlayışının hâkim olduğunu bir daha anmakta fayda vardır. Sizlerinde bildiğiniz gibi, Avrupa’nın en çok Müslüman unsurundan arınması politikalarının sonucu olaraktan Avrupa’da Müslüman ve Türk kelimelerinin anlamlarının aynı içerikle kabullenmesini halen yaşamaktayız. Müslüman’ın Türk anlamına geldiği, Türkün Müslüman anlamını verdiği zihniyeti içinde olan Avrupa’nın bu anlam kargaşası içinde bulunmasının, Osmanlının çöküşüyle kurulan devletlerde de aynı anlamın farksız yansımasının örneğini son Bosna savaşında bile yaşadık. Orada Sırp ve Hırvatlar Boşnakları değil “Türkleri” öldürüyordular!

Dahası Kosova olaylarında Sırplar Arnavutları değil, Müslümanları öldürüyorlardı. Kosova ve dolayısıyla Sırbistan veya daha geniş olarak Yeni Yugoslavya’nın yıllarca izlenen politikalar sonucu Türklerle meselesi “göçle” bitmişti sanılıyordu. Tutmayan bu tez itibariyle, Kosova’da Arnavut demek Müslüman demekti, Müslüman’ın Arnavut anlamına geldiği gibi. Müslüman genellemesiyle Türk Kavramı arasındaki anlam karışıklı Avrupa için biten bir olay değildi hala!

2001 Makedonya olaylarını değerlendirdiğimizde, ilk bakışta Makedonlarla Arnavutlar arasında olan durumun temelinde Hıristiyan- Müslüman çatışması duygularının yattığını Hıristiyan kesimin, Müslüman Türklerin ev ve çalışma yerlerini, Türk-İslam eseri olan camileri kundaklaması geçmişten bugüne uzanan anlayışın devamıydı. Kim ne derse desin bunun tersini kabullenmek mümkün değildir.

Yine Krallık Yugoslavya’ya bir dönelim. Birazdan ileri sürülen bu zihniyet içinde olan bir Yugoslavya’da Müslüman kesim Yugoslav Müslümanları olarak kaydedildiği halde, Müslüman nüfusun sayısı tam belirtilmiş olsa bile, Müslüman toplulukların milli mensubiyetine dayalı sağlam verileri bulmak zordur. Kaldı ki, bu kapsamda konumuz olan Makedonya nüfusu içinde Türklerin sayısını göstermek varsayımdan öteye gidemez. Bize önemli olanı, burada bir Türk toplumunun hayatını devam ettirmiş olmasıdır. Hatta Krallık Yugoslavya’da okullarda bir dönem Türkçe tedrisatın yapılması, bundan sonra sadece Türkçe dersinin okutulması(1) gibisinden veriler, bu toplumun buralarda asırlarca varlığını sürdürmüş, sonralara doğru etkisini sezdirmiş unsur olduğuna işaret etmektedir.

Osmanlıdan sonra iki krallık içinde Makedonyalığını yaşayamayan Makedonya, 2. Dünya Savaşında yeni bir bölünmeyle yüz yüzedir. Daha önce de anıldığı gibi Bulgar istilası altında bulunan Doğu Makedonya’da Avrupa’nın Balkanları Müslüman unsurdan arıtma politikalarını esas alarak, ilk aşamada en azından Müslüman nüfusu etkisiz kılabilmek için, Bulgaristan Çarlığının Makedonya’da Müslüman kesimi, milli mensubiyete dayanarak, bölmek bölüştürmek çabası içinde olduğu gözlenmektedir. O dönemde Makedonya’nın bu kesiminde yani doğusunda Türk, Arnavut ve Çingenelerin yaşadığını görmekteyiz. Hatta Bulgar idaresinin verdiği kimlik belgelerinde ilk bakışta daha fark edilecek ayrı birer işaretle milli mensubiyet belirtilmekteydi(2). Bunlar yanında Makedon’ca konuşan Müslüman topluluğun Bulgar Müslümanları olarak kabullenmesiyle, Müslüman toplulukların Hıristiyanlar karşısında azınlıkta olduklarının yansıtılması istendiği belli olmaktadır. Hatta tümünün değişik milli topluluklardan gelmelerine rağmen, Hıristiyanları yalnızca Bulgar kabullenmekle, Bulgar idaresi, değişik milli mensubiyetli Müslüman topluluklar yanında, dini Hıristiyan ve milli mensubiyeti Bulgar olan daha ağırlıklı bir çoğunluğu sağlamak için gayret sarf etmiştir(3).

Batı Makedonya’da her zamandan mevcut olan Hıristiyan varlığına karşın Müslüman ağırlığının sezilmesi, ayrıca Arnavutluğa muhtemelen bağlanmasının mümkün olabileceği düşüncesine dayanıp, burada bir Müslüman Arnavut ağırlıklı topluluğun oluşturulması fikrinden giderek bu kesimde her Müslüman’ın Arnavut gösterilmesi gerçeğiyle karşılaşmaktayız(4). Yalnız şurada bir şeyin daha belirtilmesinde fayda vardır. Bunu söylerken bu cümlelerin Arnavutların üzerine gitmek anlamına getirilmemesi gerekir. Çünkü Üsküp'te daha az olsa bile, yine de Batı Makedonya’da Üsküp'ten Struga'ya kadar uzanan bölgede bu görüş doğrultusunda, daha sonra bundan vazgeçmelerine rağmen, içinde Türk aydınlarının da bulunmasına kadar uzanan bir teslimiyetçilik de mevcuttu. Hele hele 2. Dünya Savaşı yıllarında yaşananlar göz önünde bulundurulursa, o yıllarda Arnavutların kendi emelleri doğrultusunda haklı olarak çalıştıklarını kabullenen, o dönemde sezilir bir seviyeye ulaşan bu durum inkâr edilemez. Aynı duruma bugün de rastlanılmaktadır!

Böylesi gelişmelere sahip 2. Dünya Savaşını kapsayan yılların ardından, Eski Yugoslavya’da artık federasyonun öğelerinden federe devlet olarak beliren Makedonya’nın kurulmasına rağmen, bu devletin akıbeti henüz belli değildi. Özellikle Balkan Federasyonu düşüncesinin yaşaması, bu federasyona Arnavutluğun da katılması ihtiyacından hareketle 2. Dünya Savaşı sonrası Yugoslavya’da Makedonya’nın Batısı olarak adlandırdığımız bölgelerle Kosova'da Türklerden daha doğrusu Türk varlığından söz edilmemektedir. İnanç unsurunun zayıflatılmasıyla Balkanlarda ve dolayısıyla Avrupa’da Müslüman etkinin de azaltılmasına götürecek yeni bir denemeye başvurulduğu izlenen 1945-1951 yıllarını içine alan dönemde hala Balkan Federasyonu düşüncesi günceldir. Ancak bu federasyonun kesinlikle kurulamayacağı anlaşıldığı anda, o zamanki devletin bir kararı ile Kosova'da olduğu gibi Makedonya’nın batısında da gece aşırı Türklerin yaşadığı ortaya çıktı. Tabii Makedonya’nın Batısında beş altı yıl Türklerden bahsedilmezken bir anda buralarda Türklerin de bulunduğunu dile getirmek, Çarlık Bulgaristan’ın anlayışından öteye gidemeyen bir başka yaklaşımın veya tutumun belli bir süre gündemde kaldığını göstermektedir. Gaye İslav ve Hıristiyan olmayan toplukları edebildiğince dağınık göstermek, onlarla baş edilemeyeceği anlaşılacağı andan itibaren yine aynılarının buradan uygun bulunacak yöntemlerle arıtılmasına uygun fırsatların kollanması beklenecekti.

 

 

Bugünkü Makedonya’nın da içinde bulunduğu bu bölgede söz konusu gelişmeler içinde ezilen Türklerin nüfusunda anlaşılması, kabullenmesi zor durumların yaşandığını göz önünde bulundurarak sayılarda haliyle bir sürü değişikliklerin, doğrular yerine eğrilerin bulunduğu ayandır. Doğrulardan uzakta olan gelişmeler, Türk nüfusunu olumsuz etkilerken, bu milli topluluğun bu bölgedeki etkisinin giderek zayıflamasına yol açmıştır.

Makedonya, içinde bulunduğu federasyonda durumların o zamanın anlayışından hareketle sakinleşmeden sonra daha gerçekçi bir içerikle adımlamaya başlıyor. Federasyon bünyesinde yapılan sayımlar içinde kalınmasına rağmen Türklerle ilgili ilk sayıların gün yüzüne kavuşması yaşanmaktadır.

1945-1953 yılları değişik hesapların yapıldığı bir dönem olarak arkada bırakılırken, Makedonya’da 1953 yılı nüfus sayımının yapılması bir bakıma konumuza sağlam bir esası oluşturacak araştırma özelliği vermektedir. Nedir ki, bu sayım Makedonya’da Türk nüfusu ile ilgili olarak tam sayıyı vermek açısından pek de önemli değildir. Ama hiçbir sayıya ulaşmamanın bir sayıya kavuşmaktan faydalı olamayacağını bilerek, bu nüfus sayımının sonuçları açısından önem taşıdığını yadsıyamayız. Zira geçen dönemin etkilerinin hala sezildiği günümüz Makedonya’sında aynı ana ve aynı babadan bir kardeşin Türk bir kardeşin Arnavut deklare olmalarının gerçeğinden hareketle, aynı inancın mensubu olan Türk ile Arnavut nüfusun arasında sayı itibariyle sınırın nereye konulabileceğini bugün bile kestirmek zor(5). Tabii bu, Makedonya genelinde söylenen bir görüştür.

Bunun yanında Makedonca konuşan ancak her sayımda kendilerini çoğunlukla Türk, bundan biraz daha az Arnavut ve en az da Makedon Müslüman’ı, İslamlaştırılmış Makedonlar ve son zamanlar da (bu işin öyle kolayından aşılacağını öne sürmek isteyen bir grubun ve siyasi eğilimin) sözde bildirgesi halk arasında Batı Makedonya’da Torbaş (Torbeş) ve Doğu Makedonya’da da Pomak olarak adlandırılan toplulukların milli mensubiyet konusunda kendilerini hangi milliyete bağlı gösterdiklerinden çıkan sayıların tam ve doğru belirtilip belirtilmemesi her zaman için bir soruyu oluşturacağı kesindir. Zira Makedonya’da, gerek Doğu gerekse Batıda bu toplulukların Türklüklerinden kuşkuya gerek yok. Onların milli duygularından kaynaklanan milli mensubiyetlerini Türk belirtmeleri bile kendi başına Türk olduklarını kanıtlamalarında yeterli delildir.

Öte yandan 1990 sonrası çoğulcu sisteme geçen Makedonya’da milli esasa dayanarak kurulan partilerin söylemlerine bakılırsa, burada apayrı bir durumla karşı karşıya gelmekteyiz. Makedonları toplayan partiler resmi nüfus rakamlarını kabullenirken, Makedon olmayan parti ile dernekler resmi nüfus sayımlarındaki sonuçların çok üstünde rakamlar vermektedirler. 1994 yılında tekrarlanan nüfus sayımındaki resmi rakamlar Makedonya’da 1295964 Makedon’un yaşadığını göstermektedir. Resmi rakamlara göre Makedonya’da 441104 Arnavut, 78019 Türk, 43707 Çingene, 40228 Sırp, 8601 Ulah, 36427 diğerleri ve 1882 milli mensubiyeti belirsiz(6) vatandaş yaşamaktadır. Bu aslında 1994 yılında yapılan ve Makedonya vatandaşlığına sahip kişileri kapsayan sayımlardan alınan verilerdir.

Şimdi birlikte Makedon olmayanların sayılarını partilerle derneklerin verdikleri sayılarla değerlendirelim. 1994’te tekrarlanan sayım öncesi Arnavut partiler sayılarının 650000 üzerinde olduklarını söylerken, Türkler Makedonya’da 180000’den fazla Türkün yaşadığını, Sırplar Makedonya’da 100000’den çok Sırp’ın bulunduğunu, Çingeneler 150000 kadar çingenenin yaşadığını, Ulahlar 70000’i aşan bir rakamda olduklarını dile getirmekteydiler (7). Diğerleriyle birlikte bu rakamları topladığımız zaman Makedonya’nın nüfusunu 2.5 milyona varmış gibi göreceğiz. Makedon olmayan bazı gazeteci, yazar ve siyasetçinin yazdıklarından çıkarılacağı gibi Makedonya’da şu veya bu sebepten vatandaşlık statüsünü henüz çözemeyenleri resmi rakama katarak toplam nüfusun 2.300.000’i(8) aştığını göz önüne alırsanız, o zaman bu sayının partilerin ileri sürülen gayri resmi söylemlerinin tavan rakamıyla, resmi verilerin tabanı arasında ortada gezen bir sayı olduğu anlaşılacaktır. Nedir ki, henüz bir resmiyet kazanamayan bu rakamlar

karşısında yine 1994 yılında Makedon vatandaşlarının nüfus sayımı esnasında Makedonya’da yaşayanların sayılarının 1.945.932 olduğunu, bunlardan 1923499’unun ülkede olduğunu ve 22433’ünün dışta bulunduğunu kabul ederek konuşmayı zorlatıyor. Zira biz bu sayıları her şeye rağmen resmi rakamlara göre şöyle sıralayabiliriz(9):

 

Milli mensubiyet

Toplam ******

Ülkede

olanlar

Dışta

olanlar

Toplam

1945932

1923499

22433

Makedon

1295964

1286544

9420

Arnavut

441104

430918

10186

Türk

78019

76971

048

Çingene

43707

43198

509

Sırp

40228

39855

373

Ulah

8601

8553

48

Diğerleri

36427

35668

759

Belirsiz

1882

1792

90

 

Yine resmi sayım verilerinden oluşan ve dışta bir yıldan çok yaşayanları da kapsayan bir başka listede toplam nüfus 2106664 olarak gösterilirken(10), milli mensubiyetlerin sayılarında da değişikliğin olduğunu kabullenmek gerekir.

İşte bu rakamlar kargaşasında Türklerin gerçek sayısını bulmanın daha da zorlaştığını söylemek mümkün.

Makedonya Cumhuriyetinde 1953-1994 tarihleri arasında 5 sayım gerçekleşmiştir. 1991 sayımları, genelde Arnavutlar tarafından kabullenmemesi, daha doğrusu boykot edilmesi gerekçesiyle uluslararası girişimle 1994’te tekrarlandı. Türkler, 1991 sayımının Türklerin sayısının azaltılmasını gösteren durumdan bu sonuçların kabullenmeyeceğini belirterek, Merkez Jupa'daki boykotu desteklemişlerdir.

 





Türklerde devamlı nüfus düşüşünü gösteren bir tablo da var. Yapılan 5 nüfus sayımın Türklerle ilgili verileri bu düşüşü gösterirken, haliyle düşüş sebeplerini veremez. Ancak sayılar bir sürü soru işaretlerini ortaya koymaktadır. Neden, niçin, nasılların sayısı azalan nüfus oranından sanki fazla gibi görünüyor.

1953-1994 yılları arasındaki sayım listesindeki veriler şöyledir(11):

 

...

1953

1961

1971

1981

1991

1994

Toplam

1304514

1406003

1647308

1909136

2033964

2106664

Makedon

860699

1000854

1142375

11279323

1328187

1401389

Arnavut

162524

183108

279871

377208

441987

484228

Türk

203938

131481

108552

86591

77080

82976

Sırp

35112

42728

46465

44468

42775

40972

Çingene

20462

20606

24505

43125

52103

47363

Ulah

8668

8046

7190

6348

7764

8730

Diğerleri

13111

19180

38350

72037

84068

41006

 

Bu tabloda 1994 yılına ait sayılarla dışta bulunanların tümünün kapsandığı belirtilirken 1994 yılında Türk nüfusunun burada verilen rakam olarak kabullenmesi gerekir. Ancak sonra verilecek rakamların toplamının bunu vermeyeceğini de rahatlıkla görmüş olabileceksiniz.

1991 yılı nüfus sayımının kabullenmemesi sonucu uluslararası etkenin Makedonya’da 1994’te sayımın tekrarını yaşatması nedeniyle de, doğru olmasalar dahi bu rakamları kabullenmeyi gerektirmektedir.

Diğer milli topluluklarda devamlı artış kaydedilirken, Makedonya’da Türklerin nüfusunda azalma izlenmektedir. Azalmanın sebeplerine gelince, bunun en başta göç olduğu bilinen bir meseledir. Gel gelelim durum ve gelişmeler sayıların azalmasındaki sebebin sadece bunun olmadığı doğrultusunda düşünmemize yol açıyor.

Dilerseniz burada sayımlarda sadece Türklerin sayılarına bir daha göz atalım:

 

...

1953

1961

1971

1981

1991

1994

Türk

203938

131481

108552

86591

77080

82976

 

Resmi bilgilerde Türklerin sayısı 78.019 olarak verilirken şimdi 82.976 nereden çıktı denilebilir. Bunun daha ileride açıklanmasının tekrarlanmamak açısından doğru olur kanısındayız.

Krallık Yugoslavya’da Türklerin göç ettirilmesini amaçlanıp uygulanan projesi Tito Yugoslavcası’nda da takip edilmiştir. Böyle bir uygulamanın ardından gelen 1953 ile 1961 yılları arasında yoğun bir göç sonucu Türk nüfusta böylesine bir azalmanın doğal kabullenmesi normaldir. Nedir ki, 1961 ile 1991 veya 1994 arasındaki azalmada göç etkeni varsa da herhalde o kadar da değildir. Öyleyse Türkler nerede eridiler?! Bu sorunun cevabı herhalde bir başka fırsatta işlenebilir. İşlenmesine işlenebilir de elimizde mevcut verileri, Makedonya’dan göç edenlerle ilgili verilerle kıyaslamadan bunun yapılmasının da mümkün olmayacağını biliyoruz.

Nüfus sayımları aslında bir toplumun yaşadığı ortamdaki konumunu çizmekte önemlidir. Buradan elde edilecek veriler herkesin olduğu gibi Makedonyalı Türklerin de durumlarını aydınlığa kavuşturabilir. Yapılmasını beklediğimiz 2003 sayımlarının önümüze atacağı sayılarla Türklerin lehine yeni bir durumu koymasını bekleyen iyi niyetlilerin sayıca az olduğunu söylemek bir yanılgı olmasa gerek. 1994 yılında tekrarlanan sayımlarda Türklerle ilgili mevcut verilerle Türklerin bugünkü durumuna yakın bir durumu yansıtmak mümkündür. Bu düşünceden hareketle bu sayıları tekrarlarken nerede bulunduğumuzu, durumumuz ve konumumuzun ne olduğunu hatırlamak ve anlamakta fayda vardır. Bunu yaparken de konumumuzun resimlenmesinin sağlanmasına imkân tanınmış olur. Aslında biz Türkler olarak gelişen durumlardan hareketle, konumumuzu bilmiyoruz diyemeyiz. Fakat verilen sayılarla buna bir daha göz atmanın her halde zararı olmaz!

Makedonya’da Türklerin sayısını işlerken, ülkede 1996 yapılan yeni idari-bölge düzenine göre, toplam 123 belediyeden 30’unda Türklerin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buysa bura Türklerin Makedonya’da ne kadar da dağınık bulunduklarını göstermektedir. Bu listeye göz atıldığındaysa, belediyelerde Türklerin nüfusu en az olarak Araçinova ve Polog-Negotino’da 1’er olmakla, en çok da Merkez Jupa’da 4592’dir.

Makedonya cumhuriyetinde yerleşim birimlerine bakıldığında karşımıza sayılarla çıkan sonuçlar Türklerin en dağınık bir biçimde yaşayan milli topluluk olduğunu göstermektedir. Bu dağınıklıksa anayasayla verilen hakların gerçekleştirilmesinde zorlukların belirmesine meydan vermektedir. Ancak nüfus sayımlarının da gerçekleştirmesine sorun yaratmaktadır. Kanunların öngördükleri ya kısıtlı gerçekleştirmelere yol açtığı gibi, kasıtlı gerçekleştirmemeklere de sebep olmaktadır. Bunun en iyi örneğini baı belediyelerde rastlamak mümkündür. Makedon ve Arnavutlar kanun dışı bazı hakları yaşarken, aynı hakların Türklere tanınmadığı göze ilişir.

Nüfus sayımları sayılarda nüfusun ne kadar olduğunu göstermektedir. Buysa sayın ne kadarsa hakkın da o kadardır anlamına gelmemelidir. Oysa geldiği gerçeğiyle yüz yüze gelindiği örtülebilecek bir hata değildir.
Hakça temsil kavramı duruma bakıldığında sayıca temsile dönüştüğünden genel toplumsal gelişmede engel yaratırken, milli toplumlarının sayılarının adli bir şekilde kesinlik kazanmalıdır.
Makedonya genelinde yapılan belediyeler listesine bakıldığında ayrı ayrı her belediyede Türklerin nüfusu şöyle verilmektedir(12-13):

 

 

1. Gazi Baba (Üsküp) 695      %   1.0
- Encikova                   43
- Gazi baba               644
- Straçintse                    8
2. Gyorçe Petrov
(Üsküp) 327       %    0.9
3. Karpoş (Üsküp)   317       %    0.5
4. Kisela Voda
(Ekşi Su-Üsküp) 900        %    0.8
5. Tsentar
(Merkez -Üsküp)4387         % 5.2
6. Çair
(Çayır-Üsküp)       2563       %4.0
- Radişani               25
7. Şuto Orizari
(Üsküp)     60       % 0.4
8. Araçinovo
(Araçinova)     1       % 0.0
9. Berovo (Berova)      97       % 0.7
10. Bistritsa                   28      % 0.5
- Kravari            11
- Kremenitsa (Kınalı) 17
11. Bitola
(Manastır) 1559  %   1.8
- Bukovo (Bukova)     8
- Nije Pole                 4    
12. Blatets                       2     %    0.2
- Lipets                      1
13. Bogdantsi                88      %   1.0
- Stoyakovo                1
14. Bogovinye                3        %   0.0
- Jerovjane                 3
15. Bogomila                16       %   1.2
- Sloga                     16 
16. Bosilovo
(Bosilova)      506       %   4.1
- Ednokukevo          119
- İlovitsa                   242
- Radova                    19
- Eski Baldovtsi        122
- Hamzalı                     4
17. Brvenitsa                  3       %   0.0
- Miletino                   2
- Tenova                    1
18. Valandovo
(Valandova)    1465       % 12.1
- Bayrambosu            8
- Bahçebosu        2001
- Dedeli                 240
- Yosifova              241
- Kızıldoğan           152
- Koçullu                 92
- Prstan                 105
- Tatarlı                 114
- Udova                  11
- Çalıklı                277
19. Vasilevo             1716      % 15.0
- Angeltsi                 26
- Yüksek Mahalle   410
- Gradoşortsi          486
- Dobroşintse        107
- Yeni Mahalle      192
- Piperova            100
- Radiçevo             15
- Şuşevo                16
- Çanaklı               40
20. Veles (Köprülü)1638      % 2.9
- Buzalkova           22
- Yukarı Orizari      19
- Kruşye                  1
- Prelavets              21
- Soyaklar                3
21. Vinitsa                237      % 1.4
- Gradets               11
- Peklani                  1
- Trsino                    8
22. Vraneştitsa         315  % 19.1
- Çelopek            315
23. Vrapçişte          3211     % 38.2
- Galate               126
- Toplitsa               13
24. Vrutok                676     % 12.4
- Zdunye             676
25. Gevgeliya
(Gevgili)         25       %   0.1
26. Gostivar           4477       %   9.8
- Balindol                 2
27. Gradsko               74       %  1.9
- Viniçani               22
- Vodovrati            16
- Koçular              11
- Ulantsi                  7
28. Debre              1937        %  11.0
- Y. Kosovrasti   113
- A. Kosovrasti    58
- Otişani             220
- Ocovtsi            231
- Rayçitsa               8
- Cepişte            132
29. Delçovo            138        %   0.8
- Grad                  14
- Trabotivişte          3
30. Demir Kapiya
(Demir Kapı)   328             %  6.8
- Barova               1
- Bistrentsi          38
- İberli                  6
- Koreşnitsa      172
- Koşarka           44
- Prjdevo              7
- Çelevez            48
31. Demir Hisar       30      %   0.4
- Obednik              6
- Suvodol             20
32. Dobruşevo        224      % 9.4
- Budaklar          200
- Musintser
(Musabosu)  24
33. Dolna Banitsa
(Aşağı Banisa)  2475     % 31.8
- Yukarı Banisa  1239
34. Dolneni            2962     % 25.3
- Gostirajni           16
- Debreşte        2011
- Desova              91
- Lajani              464
- Peştalevo        137
- Tsrnilişte          243
35. Drugovo           291     %   8.2
- Srbyani           139
36. Jelino                 24     %   0.1
- Ozmorişte        23
37. Jitoşe                 86    %   4.1
38. Zelenikovo        11     %   0.3
- Gumalevo           5
- Strahoyaditsa      6
39. Zrnovtsi                2     %   0.1
40. İlinden                  3     %   0.0
- Kadino               1
- Miladinovtsi        2
41. Yegunovtse          2      % 0.0
- Şemşevo             2
42. Kavadartsci
(Kavadar) 178      %  0.5
- Vataşa                2
43. Kamenyane   1370     %11.3
- Yelovyane        670
- Urviç               699
44. Karbintsi         681     % 15.7
- Argulitsa          15
- B. Gaber         43
- Hebipli            11
- Yunuslu           24
- Kılavuzlu         57
- Kepekçili          6
- Krunişte            8
- Kurfallı            58
- Kutsa            125
- Y. Karaorman    1
- Pırnallı             71
- Tarintsi               1
45. Kiçevo
(Kırçova)   2236     %8.1
- Osoy               35
- Raştane           26
46. Kondova          12    % 0.1
- Raşçe               1
- Rudnik Raduşa 1
47. Konopişte         4       % 0.8
- Bohula             4
48. Konçe           530     % 14.3
49. Koçani
(Koçana) 526     %1.6
50. Kratovo
(Kıratova) 7     % 0.1
61. Kruşovo
(Kuruşova) 578     % 5.9
- Aldantsi       105
- Beluşino           9
- Borino           37
- Yakrenovo     98
- Norovo           9
- Presil           121
- Saydevo      199
52. Kukliş           488  % 10.4
- Dorlonbosu  274
- Memişli          82
- Ormanlı         94
- Svidovitsa      38
53. Kukureçani    19  %   0.7
- Drevenik        1
- E. Zmrnova  13
54. Kumanovo
(Kumanova)   389     % 0.4
- Rejanovçe      1
- Rahmanlı    145
- Çerkezi          1
55. Labunişta  2334     % 25.1
- Boroets        54
- Podoritsi    465
56. Lipkova        33       % 0.1
- Mateyçe        1
- Opaye         25
- Slupçane       7
57. Lozova       154     %5.3
- Bekirli        15
- Dorfullu    110
- Karatmanlı    5
- Cumalı          5
- Milino          19
58. Lukovo          5     % 0.3
- Yablanitsa     5
59. Mavrovi Anovi
(Mavrova
Hanları) 16     %   1.2
60. Makedonska Kamenitsa
(M. Kamenitsa)6     %   0.1
61. Makedonski
Brod               75     %   1.4
- İjişte             23
- Oreovets      52
62. Meşeişta        4     %   0.1
- Trebenişta     4
63. Mogila         25       %   0.5
- Trnovtsi      25
64. Murtino      680      % 10.9
- Bansko    680
65. Negotino     289     %   1.6
- Dolni Disan  15
- Dubrova      21
- Krivolak      49
- Pepelişte      58
- Peçternitsa     3
- Timyanik     13
- Tremnik      74
- Tsrveni
Bregovi     14
66. Negotino-
Poloşko       1     %   0.0
- Lomnitsa      1
67. Novatsi       40     % 1.4
- Armatuş     39
- Dolno
Orekovo        1
68. Ohrid
(Ohri) 2353     %   4.5
- Ramne           9
69. Petrovets    120      %   1.5
- Aşağı Güreler   6
- Orta Güreler   90
- Kaplanova      14
- Ognyantsi       10  
70. Pehçevo       354      %   6.3
- Tsrnik          331
71. Plasnitsa     4300     % 96.7
- Lisiçani        981
- Preglova    1001
72. Podareş          13     %   0.4
- Yargulitsa        2
73. Prilep
(Pirlepe) 172     %   0.2
74. Probiştip          9     %   0.1
- Dobrevo         4
- İndustriska
Naselba       5
75. Radoviş     3740     % 16.2
- Ali Koç      355
- Buçim        337
- Damyan     198
- Kılavuzlu    235
- Kalugeritsa   11
- Kocalı        308
- Oraovitsa     12
- Pırnallı        136
- Süpürge      61
- Topolnitsa    425
76. Resen
(Resne) 1879     % 10.6
- Asamati         21
- Gorna
Bela Tsrkva     98
- Grnçari         22
- Drmeni         13
- Yankovets    18
- Lavtsi       113
- Tsarev
Dvor      95
- Kozyak    111
77. Rostuşa     3065     % 29.6
- Acievtsi        71
- Velebrdo    186
- Viduşa         62
- Jirovniça    151
- Yançe            9
- Mogorçe   169
- Prisoynitsa   13
- Skudrinye1739
- Trebişte     156
78. Saray            50  %   0.2
- Arnakiya        1
- Grçeç             5
- Kruşopek       6
- Ljubin           10
79. Sveti Nikole
(Kiliseli)     68  %   0.4
80. Sopişte          251     %   2.6
- Derjilova      225
- Patişka             1
- Çiftlik             25
81. Star Doyran
(E. Doyran) 592  % 16.2
- Durutlu           41
- Gökçeli        257
- Kurthamzalı  187
- Yeni Doyran     7
- Urgancılı        22
- Sevindekli      20
- Sretenova      11              
82. Struga           998     %   2.8
- Dolna Belitsa     6               
- Misleşevo        52             
- Oktisi              52              
- Radolişta           1                            
83. Strumiça
(Ustrumca)    2408     %   5.5
84. Studeniçani  3126     % 21.2
- Batintsa        306   
- Aşağı
Koliçan 1394
- Draçevitsa     27     
- Elova          196           
- Malçişte          7       
- Morana        73
- Pagaruşa    238 
- Tsvetova    835
- Tsrn Vrv      22
85. Teartse       462   %   2.2
- Glogi            1                          
86. Tetovo
(Kalkandelen) 2077    %   3.2
- Mala Reçitsa     4     
87. Topolçani  775    % 22.9
- Erekler        4
- Kanatlar  771           
88. Tsapari         5  %   0.3
- Kajani         5                
89. Tsentar Jupa
(Merkez Jupa)4592     % 74.1
- Bayramovtsi  246           
- Balançi              4   
- Breştani        105
- Broştitsa       128            
- B. Papratnik  736            
- Gorentsi        228            
- Dalgalı          116            
- Elevtsi          190            
- Jitineni          535            
- Kocacık       207
- K. Papratnik 631            
- Novak         946            
- Pralenik       146             
- Tsrno Botsi    49             
90. Çaşka     647     % 22.5
- Yukarı
Vranovtse     11              
- Melnitsa     636            
91. Çuçer-
Sandevo        4     %   0.0
- Kuçevişte     4                
92. Şipkovitsa   4     %   0.1
- Bozovçe     4                
93. İştip       1376     % 3.0
- Baltalı         6                
- Dragoevo   5
- Lakavitsa  29              
- Penuş       39             
- Poçivalo   85              
- Puhçe       25             
- Seltse     117           
- Stepantsi   31              
- Çardaklı    17              
- Şaşavarlı    85
_____________________________            
Toplam:   78019     % 4.0

 

Belediye kapsamında bu sıralama ve dağılımı içeren Makedonya’nın idari haritasına bakıldığında, Türklerin Makedonya’da ne kadar dağınık oldukları gösteren bir listedir bu okuduklarınız.

 

  

Yorumlar